Bóng đè là gì? tại sao chúng ta lại gặp hiện tượng bóng đè trong khi ngủ?

Góc Tìm Hiểu - 08/05/2020

Xung quanh chúng ta luôn có những điều kỳ lạ mà chúng ta vẫn chưa giải mã được hết. Ngay cả khi các bạn đã chìm vào giấc ngủ thì vẫn có nhiều hiện tượng khó lý giải. Hiện tượng bóng đè là hiện tường phổ biến thường xuất hiện trong khi ngủ, có nhiều ngưòi nói rằng giống như bị ma quỷ đè lên vậy và cả chuyện người âm hiện về trong cơn mơ...

Bóng đè là gì? tại sao chúng ta lại gặp hiện tượng bóng đè trong khi ngủ?

Có bao giờ các bạn rơi vào tình trạng như thế này chưa? Bạn đang ngủ say và bỗng nhiên thức giấc, mắt bạn mở to và hoàn toàn tỉnh táo và bạn thấy có 1 ai đó hoặc 1 thứ gì đó đè lên ngực bạn, ghì chặt bạn xuống, rất nặng. Bạn đang cố gắng kêu cứu một ai đó nhưng không thể nào phát được ra tiếng, rồi bạn cũng dùng hết sức để đẩy thứ đó ra khỏi bạn nhưng bất lực, tay chân bạn đều không thể cử động, nó quá nặng. 

Và mãi tới khi bạn tỉnh dậy được thì bạn mới biết là lúc đó bạn đang ngủ, bạn nhớ như in chuyện vừa xảy ra và bạn nghĩ đó là 1 cơn ác mộng. Nhưng thật ra đó chính là một dấu hiệu cho thấy có thể bạn đã bị bóng đè rồi đấy. Về mặt khoa học, Bóng đè là hệ quả của sự rối loạn giấc ngủ mà nguyên nhân là khả năng điều tiết vòng tuần hoàn thức ngủ của não bộ bị đứt quảng. 

Hiện tượng bóng đè, hay là chứng liệt do ngủ (sleep paralysis), nó chỉ thường xuất hiện khi bạn sắp thức giấc hoặc xuất hiện ngay khi bạn vừa mới ngủ, khi cơ thể chuyển giao giữa các giai đoạn thức và ngủ. Khi ấy, người bị bóng đè cảm thấy bị liệt toàn thân, tỉnh táo mà không thể cử động được chân tay,  ko thể nói năng gì được, có thể nghe hoặc nhìn thấy ảo giác ghê sợ. Và hiện tượng bóng đè có thể xuất hiện chỉ 1 lần hoặc thường xuyên, thậm chí nhiều lần trong 1 đêm, nó không có khả năng di chuyển cơ thể khi ngủ hoặc khi thức dậy, xảy ra  trong vòng vài giây hoặc lên đến vài phút , thậm chí nó có thể thể kéo dài hơn 30 phút. Một số trường hợp, ngoài cảm thấy áp lực lên ngực gây ra khó thở, đổ mồ hôi, đau đầu, đau cơ, hoang tưởng, và tệ hơn nữa là  cảm giác như các chết đang đến gần, như có 1 ai đó trong phòng và muốn làm hại mình. 

Bóng đè gây ra cảm giác hoảng sợ khi thức dậy

Giấc ngủ đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp cơ thể nghỉ ngơi, phục hồi tái tạo năng lượng cho các hoạt động của đại não và giúp tinh thần tỉnh táo, giúp duy trì sức khỏe và tinh thần minh mẫn. Vì vậy, nếu tình trạng bóng đè xảy ra khi ngủ thì thật không hay ho chút nào. Có khi nó còn làm cơ thể và tinh thần tệ hơn. Giấc ngủ của chúng ta diễ ra theo từng chu kỳ, mỗi chu kỳ giấc ngủ sẽ kéo dài 90 phút và lặp lại cho đến khi chúng ta thức giấc.

Trong 1 chu kỳ 90 phút sẽ được chia làm 5 giai đoạn:

Giai đoạn 1: đây là giai đoạn ru ngủ, nó diễn ra từ 3-15 phút, Bắt đầu ở thời điểm chúng ta nhắm mắt để ngủ, trạng thái lơ mơ hay ngủ thiu thiu, nhịp thở trở nên chậm. Chúng ta sẽ dễ bị đánh thức hay rất dễ bị giật mình .

 và có thể không ngủ lại được, tỉnh lại mãi đến khi quá mệt mới ngủ thiếp được

Giai đoạn 2: Giai đoạn ngủ nông , chiếm từ 45-55% trong tông thời gian của giấc ngủ. Ở giai đoạn này, mắt ngừng chuyển động, hoạt động của bộ não cũng chậm hơn

Giai đoạn 3: Giai đoạn ngủ sâu, chiếm dưới 10% tổng thời gian ngủ, Người ngủ rất khó tỉnh, phải có âm thanh to hoặc lay động vào người thì mới tỉnh. 

Giai đoạn 4: Giai đoạn ngủ rất sâu, chiếm 12-15% tông thời gian ngủ, cơ thể nghỉ ngơi gần như hoàn toàn trong giai đoạn này.

Giai đoạn 3 và 4 là giai đoạn ngủ sâu nhất và ngủ ngon nhất của giấc ngủ. Khi bị đánh thức ở giai đoạn này người ngủ sẽ bị mất phương hướng và những suy nghĩ bị tan rã.

Giai đoạn 5: Giai đoạn giấc ngủ REM (giai đoạn cử động mắt nhanh hay giai đoạn ngủ mơ).  Chiếm khoảng 20-25% tổng thời gian ngủ. Những giấc mơ sẽ xảy ra ở giai đoạn này, cuối giai đoạn ngủ mơ cơ thể sẽ thức giấc tạm thời 1 vài phút, sau đó nhanh chóng lặp lại chu kỳ giấc ngủ cho đến sáng. Và giai đoạn này cũng chính là giai đoạn sẽ xảy ra hiện tượng bóng đè. Giai đoạn cử động mắt nhanh là khi não bộ hoạt động rất tích cực và các giấc mơ thường xuất hiện. 

Như vậy,  những gì xảy ra trong lúc bị bóng đè là 1 phần bộ não thức dậy, hoàn toàn tỉnh táo, nhận thức mọi vật xung quanh. Trong khi 1 phần khác của não bộ, như vùng chỉ huy hệ thần kinh vận động vẫn còn ở trong giấc ngủ sâu khiến cho hầu hết các cơ vận động của cơ thể bị tê liệt. việc cơ thể không thể cử động sẽ ngăn bạn không vô tình làm hại chính mình trong lúc mơ.

Bóng dè xảy ra khi ngủ mơ

Đến đây, thì chúng ta có thể khẳng định là bóng đè ko liên quan gì đến ma quỷ hay một thể lực đến tối nào cả và cũng không có 1 cái bóng nào đè lên chúng ta. Mà do chính bản thân chúng ta tự gây ra áp lực cho mình. Và đối tượng dễ gặp phải hiện tượng  Bóng đè là những người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, những người "yếu bóng vía", hay ám ảnh vì những điều vu vơ mà thiếu suy xét khoa học, những người hay nghĩ về một vấn đề bế tắc trong nhiều ngày hoặc người khoẻ nhưng một lúc nào đó có điểm yếu trong tinh thần. Những người hay sử dụng bia, rượu, chất kích thích cũng dễ bị bóng đè hơn. Một số trường hợp như những người gặp phải tình trạng thiếu ngủ, hay bị chuột rút về đêm, căng thẳng thường xuyên, hoặc khi giờ giấc ngủ thay đổi liên tục và một số ít do tác dụng của thuốc điều trị  (như như thuốc trị rối loạn tăng động giảm chú ý). Trừ khi bệnh nặng, nói chung đây không được xem là bệnh lý cần điều trị, chỉ cần giảm bớt stress và ngủ đủ giấc thôi nhé.

Bóng đè không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nó có thể gây lo lắng vì tỉnh giấc sau khi bị bóng đè, bạn vẫn sẽ có cảm giác bất an, lo lắng quá mức và khó đi ngủ lại. Bên cạnh đó, hiện tượng này có thể xảy ra cùng với các rối loạn giấc ngủ khác, chẳng hạn như chứng ngủ rũ (narcolepsy),  Đây là một dạng rối loạn thần kinh ảnh hưởng đến sự kiểm soát giấc ngủ và sự tỉnh táo, khiến bạn thường bị buồn ngủ quá mức vào ban ngày và không thể kiểm soát được cơn buồn ngủ. 

Bóng đè có thể bắt đầu trong thời niên thiếu và có thể trở nên thường xuyên trong những năm 20 và 30 tuổi. Có từ 8-50 % dân số thế giới từng trải qua bóng đè ít nhất 1 lần trong đời, với 5% bị đè 1 cách thường xuyên , đều đặn. Và trong 1 số nghiên cứu thì Bố mẹ thường xuyên bị bóng đè thì khi sinh con cũng có khả năng dễ bị bóng đè hơn.

Tuy nó không phải bệnh lý, nhưng ở một số người, Hiện tượng bị bóng đè trở thành nỗi ám ảnh lớn, một phần chính là do sự xuất hiện của các ảo giác đáng sợ. Vì vậy, chúng ta cần phải tìm các giải pháp xử trí như thế nào khi gặp hiện tượng này để tránh tình trạng hoang mang. Khi bị bóng đè, bạn hẳn sẽ thấy vô cùng sợ hãi và lo lắng. Khi ấy, hãy nhớ đến một vài lưu ý sau để nhanh chóng trở lại trạng thái bình thường nhé.

Thứ nhất: Tập trung vào hơi thở: nếu như bạn càng hoảng loạn thì sẽ càng làm tăng áp lực lên ngực, khiến việc giữ hơi thở đều trở nên khó khăn hơn. Thế nên, bạn cần tập trung vào hơi thở để giữ bình tĩnh cho đến khi tình trạng này kết thúc. 

Thứ 2: Chuyển động nhẹ nhàng: Các cử động nhỏ như nắm hờ bàn tay hay co ngón chân sẽ không quá khó khăn. Bạn cũng hãy cố gắng cử động cơ mặt bằng cách nhăn mặt, mím môi để nhanh thoát khỏi cảm giác bị bóng đè. 

Thứ 3: Cố gắng nói chuyện: Có thể lúc bị bóng đè, cổ họng bạn đã tê cứng nhưng hãy cố gắng tập trung hết sức để nói ra một điều gì đó hoặc ít nhất hãy cố gắng phát ra âm thanh A chẳng hạn.. Nếu không, hãy cố ho khan như một cách để tự đánh thức cơ thể. 

Thứ 4: Giữ nguyên tư thế: Khi bạn có cảm giác bị ai đó đè xuống, việc cố chống cự lại sẽ không hiệu quả. Thay vào đó, bạn nên thả lỏng và tự trấn tĩnh bản thân bằng cách tự nhủ rằng: "Đó chỉ là 1 giấc mơ"

Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp khi bạn đã trải qua khi bị bóng đè, Đa số trường hợp bị bóng đè sẽ tự khỏi và không cần phải tìm cách điều trị. Tuy nhiên, việc tác động vào các nguyên nhân gây bóng đè sẽ giúp bạn cảm thấy bớt lo lắng hơn rất nhiều. Vì vậy, Góc tìm hiểu sẽ mách các bạn 1 số cách để giảm thiểu tình trạng này nhé:

Đầu tiên là điều chỉnh lại giấc ngủ hợp lý: Một giấc ngủ đủ từ 7 – 9 tiếng mỗi đêm và thời điểm ngủ không quá thường xuyên thay đổi sẽ giúp bạn ổn định lại giấc ngủ và cải thiện sức khỏe.

Tiếp theo là Giảm căng thẳng trong cuộc sống: Bạn nên điều chỉnh lại lịch làm việc và nghỉ ngơi hợp lý để lấy lại sự cân bằng cho bản thân. Hãy tìm các giải pháp thư giãn tại chỗ như đọc sách, nghe nhạc hay tạo cho mình một khoảng thời gian thư giãn bằng một chuyến đi nghỉ mát nhé

 Và cuối cùng là Điều trị các rối loạn giấc ngủ: Để chấm dứt cảm giác sợ hãi khi bị bóng đè, bạn nên điều trị từ gốc, nghĩa là chữa dứt điểm các rối loạn giấc ngủ mà mình có thể đang gặp phải. 

Bảo Trân

Góc Tìm Hiểu