Khám phá bí ẩn Trạm Vũ Trụ Quốc Tế ISS - Có thể xem ISS bằng mắt thường được không?

Góc Tìm Hiểu - 08/05/2020

Trạm không gian Quốc tế , thường được gọi tắt là ISS, là một vật thể nhân tạo lớn nhất trong vũ trụ và nó cũng được mệnh danh là cấu trúc nhân tạo đắt giá nhất lịch sử. Nó đã trải qua quá trình 20 năm hoạt động để phục vụ cho nghiên cứu của các nhà khoa học.

Khám phá bí ẩn Trạm Vũ Trụ Quốc Tế ISS - Có thể xem ISS bằng mắt thường được không?

Trạm vũ trụ Quốc tế hay Trạm Không gian Quốc tế được viết tắt là ISS là một tổ hợp công trình nhằm nghiên cứu không gian, đây là vật thể nhân tạo to lớn nhất trong vũ trụ, đang xoay quanh hành tinh của chúng ta. Trạm vũ trụ  ISS nằm trên Quỹ đạo cận Trái Đất, cách Trái Đất khoảng 400 km.

Trên trạm có các tấm pin mặt trời rộng, phản chiếu tốt ánh sáng Mặt Trời nên có thể quan sát ISS từ mặt đất  mà không cần đến kính viễn vọng, ISS dài 109m, rộng 75m (các bạn hãy tưởng tượng nó lớn như một sân bóng).  Khối lượng của nó là khoảng 420 tấn, một con số không hề nhỏ để đưa vào vũ trụ. ISS di chuyển trong không gian với vận tốc hơn 27.000 km/giờ, nó sẽ mất 1,5 giờ để hoàn thành 1 vòng quanh quỹ đạo của trái đất , tương ứng với khoảng 16 lần bay quanh Trái Đất mỗi ngày.

Trạm vũ trụ Quốc tế này Có sự hợp tác của năm cơ quan không gian: NASA (Hoa Kỳ), RKA (Nga), JAXA (Nhật Bản), CSA (Canada) và 10 trong 17 nước thành viên của ESA (châu Âu). Mục đích của nổ lực hợp tác của các cơ quan không gian này chính là phát triển nghiên cứu cho những nhiệm vụ tại không gian trong tương lai. Chẳng hạn như: những chuyến du hành tới Mặt Trăng, và dự án bay lên Sao Hỏa.

Khi quả tên lửa mang theo mô-đun đầu tiên của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) được phóng đi vào tháng 11/1998, giới chức NASA tuyên bố trạm sẽ đóng vai trò là ngôi nhà của các phi hành gia trên quỹ đạo Trái Đất trong ít nhất 15 năm. Thế nhưng, Đến thời điểm này thì ISS đã hoạt động được 20 năm và vẫn đang tiếp tục bền bỉ hoạt động để nghiên cứu vũ trụ và bảo vệ Trái Đất từ ngoài không gian.

Mỹ, Nga và các đối tác quốc tế đã mất hai thập kỷ và trên 100 tỉ USD để đưa trạm ISS vào hoạt động. Và Theo ước tính, chi phí để cho ISS hoạt động tính tới thời điểm 2010 là 150 tỉ đô la, con số này vẫn đang tiếp tục tăng rất nhanh tính đến hôm nay. Chi phí dành cho 1 thành viên đoàn mỗi ngày là 7,5 triệu đô la. Vì vậy, ISS còn được biết đến là Cấu trúc nhân tạo đắt giá nhất lịch sử.

Trạm vũ trụ ISS

Phi hành đoàn không gian Expedition 1 là nhóm phi hành gia đầu tiên tới Trạm vũ trụ ISS vào ngày 2 tháng 11 năm 2000, đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch đưa người làm việc lâu dài trong không gian của ISS. Bên trong trạm ISS được trang bị những thứ cần thiết cho sinh hoạt của các phi hành gia, bao gồm 2 phòng tắm, một phòng tập gym cũng như khu ngủ nghỉ và hơn 50 máy tính để điều khiển trạm không gian này.

Trạm ISS có thể duy trì tối đa 9 nhà khoa học, tuy nhiên thường chỉ có 3 phi hành gia hiện diện trên trạm vũ trụ này. Các nhóm phi hành gia 3 người sẽ thay đổi luân phiên hoạt động sau một quá trình nghiên cứu trên ISS. Tính đến 3/2019, đã có hơn 236 cá nhân phục vụ cho ISS, họ đại diện cho 22 quốc gia khác nhau. Tuy rằng thông tin, hình ảnh về Trạm vũ trụ ISS vẫn được cập nhật thường xuyên trên báo chí, thế nhưng, chúng ta hiếm khi được nhìn tận mắt hình ảnh thực tế của trạm vũ trụ ISS khi ở ngoài không gian.

Tỷ phú Elon Musk từng chia sẻ: "Tôi không nghĩ rằng công chúng có đủ cảm nhận về sự tuyệt vời của trạm vũ trụ ISS. Chúng ta có một trạm không gian khổng lồ, một khối cấu trúc đáng kinh ngạc quay quanh Trái Đất. Chúng ta nên làm điều gì đó để chia sẻ với công chúng về sự tuyệt vời của ISS".

NASA và Cơ quan không gian Liên bang Nga (Roscosmos) hiện đang là hai bên điều hành chính trạm vũ trụ ISS. Để phần nào ghi lại và chia sẻ những hình ảnh về trạm vũ trụ ISS với tất cả mọi người, hai bên đã phóng tàu vũ trụ Soyuz lên quỹ đạo Trái Đất và bay xung quanh ISS để chụp lại hình ảnh về trạm không gian này.

Thuyền viên trên tàu Soyuz đã chụp được bức hình chi tiết bên ngoài trạm không gian ISS vào năm 2011. Và bức ảnh này cũng dùng để kỷ niệm 20 năm thành lập trạm ISS, kể từ khi mô-đun lần đầu tiên được phóng lên vũ trụ vào ngày 20/11/1998.

Trạm vũ trụ ISS

Cuộc sống của các phi hành gia trên ISS

Cuộc sống của các phi hành gia trên ISS cũng rất khác biệt so với cuộc sống trên địa cầu vì thiếu đi trọng lực và các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Lương thực, nước uống và các nhu yếu phẩm sẽ được cung cấp cho các phi hành gia từ địa cầu thông qua những chuyến tàu vũ trụ chở hàng, trong khi đó nước thường sẽ được tái chế để uống hoặc tắm rửa. Phi hành gia cũng phải làm quen với cách sử dụng nước khác biệt so với lúc ở trên mặt đất, khi nước sẽ tồn tại dưới dạng những giọt nước hoặc quả cầu nhỏ do không có trọng lực.

ISS ngoài không gian

Và một số con tàu dùng để tương tác và kết nối với trạm vũ trụ ISS:

- Phi thuyền con thoi của NASA: là phương tiện chuyên chở bộ phận lắp ráp, hậu cần và luân chuyển các phi hành đoàn (và nó đã được nghỉ hưu vào đầu năm 2011).

- Tàu vũ trụ Soyuz của Liên Xô dùng để luân chuyển phi hành đoàn và làm phương tiện cứu hộ khẩn cấp, được thay thế 6 tháng một lần.

- Bên cạnh đó còn có Tàu vận tải Tiến bộ , nó có nhiệm vụ chuyên chở hàng hóa và Tàu vận tải tự hành của cơ quan không gian châu  u (ESA), đây là tàu vũ trụ không người lái cung cấp đồ tiếp tế (gồm cả các giá đựng (rack)) cho trạm ISS (phóng lên lần đầu vào tháng 3 năm 2008).

Và chắc chắn rằng chi phí cho mỗi con tàu đi đến trạm vũ trụ ISS là 1 con số không hề nhỏ chút nào.

Như đã nói ban đầu, thì một điều khá thú vị là những người ở trên mặt đất hoàn toàn có thể nhìn thấy trạm ISS bằng mắt thường. Dấu hiệu để nhận thấy đó là trạm vũ trụ ISS trên bầu trời, chứ không phải là một chiếc máy bay thương mại, đó là ISS di chuyển nhanh hơn máy bay, nhưng chậm hơn một ngôi sao băng, và nó phát ra ánh sáng liên tục do phản chiếu ánh nắng mặt trời. Dĩ nhiên cần phải tra cứu lịch di chuyển của ISS để bạn có thể biết được lúc nào thì trạm vũ trụ này di chuyển qua khu vực bạn đang sinh sống, và Website Spots the Station của Nasa sẽ cho biết thời điểm bạn có thể nhìn thấy ISS từ vị trí của mình.

Và theo thông tin mới đây vào Ngày 9/4/ 2020, một phi hành đoàn gồm 3 người đã bắt đầu hành trình bay lên Trạm vũ trụ quốc tế (ISS). Có 3 nhà du hành trong đó có 2 người đến từ Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga  và 1 người từ Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) , tàu vũ trụ đưa 3 nhà du hành vào ISS được phóng vào lúc 15h05 từ bãi phóng ở Kazakhstan. NASA TV đưa tin tàu đã đi vào quỹ đạo và dự kiến sẽ tới ISS vào khoảng 21h15 9/4 (theo giờ Việt Nam). Đối với các phi hành gia, thì việc trải qua 1 khoảng thời gian sinh sống và làm việc trong 1 môi trường không trọng lực trên trạm vũ trụ Quốc tế là 1 trải nghiệm hết sức tuyệt vời. 

Sau hơn 20 năm được lắp ráp và hoạt động trên quỹ đạo của trái đất, trạm vũ trụ ISS vẫn đang tiếp tục được phát triển và thực hiện các thí nghiệm khoa học về sự phát triển của cây trồng, các loài vi sinh vật... trong môi trường không gian cũng như khám phá sức khỏe của các phi hành gia sau một thời gian dài sống trên ISS và khi trở về trái đất. Bên cạnh trạm vũ trụ ISS thì cũng có nhiều trạm không gian khác đã được các cơ quan không gian đã đưa vào hoạt động như trạm vũ trụ Hòa Bình, trạm vũ trụ Salyut của Liên Xô , trạm vũ trụ thiên cung 1 của Trung Quốc và 1 số trạm nhỏ hơn.

Và mặc dù Trạm vũ trụ ISS là một nơi thật sự thuận tiện cho các nghiên cứu của các nhà khoa học. Tuy nhiên, Vấn đề hiện nay chính kính phí dành cho trạm vũ trụ này là một con số khổng lồ, Mỗi năm NASA phải chi từ 3-4 tỉ USD để vận hành trạm vũ trụ cũng như đưa phi hành gia đi về. Con số này chiếm khoảng một nửa ngân sách dành cho hoạt động thám hiểm vũ trụ của NASA.

 

Mỹ và các quốc gia khác đã cam kết đóng góp kinh phí duy trì ISS cho đến ít nhất năm 2024, và hi vọng rằng mốc thời gian này sẽ kéo dài hơn thế. Và để thực hiện được điều này, luôn cần 1 sự nổ lực của toàn cầu để giúp cổ máy này hoạt động. Vì Hơn hết, sự tồn tại của ISS như là một minh chứng cho thấy khát vọng khám phá không gian và vươn ra vũ trụ của con người.

Bảo Trân

Góc Tìm Hiểu